معاونت پژوهش
نسبت سنجی استدلال‌های فقهی و استدلال‌های اخلاقی
یکی از مباحث مرتبط با بحث اخلاق و فقه، پرسش از نسبت بین این دو حوزه است. یکی از وجوه مشترک اخلاق و فقه آن است که هر دوی آنها با احکام سرو کار دارند و البته این احکام نیز مبتنی بر استدلال است. با توجه به شباهت‌های ظاهری که بین استدلال در این دو حوزه وجود دارد طبیعتا یکی از مهم‌ترین پرسش‌هایی که رخ می‌دهد آن است که تفاوت احکام فقهی و اخلاقی و در واقع استدلال‌های فقهی با استدلال‌های اخلاقی در چیست؟ مقاله حاضر واکاوی این موضوع را وجهه همت خویش ساخته است. پرسش بنیادین این مکتوب آن است که چه نسبتی بن این دو گونه استدلال وجود دارد و در چه مواردی با هم مرزبندی پیدا می‌کنند. فرضیه این پژوهش آن است که استدلال‌های فقهی با استدلال‌های اخلاقی از جهت‌هایی چون علت صدور، تفاوت از نظر حکم، از نظر توجیه ، از نظر شمول، از نظر پیامدهای تخلف از اوامر ناشی از استدلال و از جهت موضوع و محمول و صغری و کبرای استدلال با یکدیگر تفاوت‌هایی دارند.

نسبت سنجی استدلال‌های فقهی و استدلال‌های اخلاقی

حسینعلی رحمتی

چکیده :
یکی از مباحث مرتبط با بحث اخلاق و فقه، پرسش از نسبت بین این دو حوزه است. یکی از وجوه مشترک اخلاق و فقه آن است که هر دوی آنها با احکام سرو کار دارند و البته این احکام نیز مبتنی بر استدلال است. با توجه به شباهت‌های ظاهری که بین استدلال در این دو حوزه وجود دارد طبیعتا یکی از مهم‌ترین پرسش‌هایی که رخ می‌دهد آن است که تفاوت احکام فقهی و اخلاقی و در واقع استدلال‌های فقهی با استدلال‌های اخلاقی در چیست؟ مقاله حاضر واکاوی این موضوع را وجهه همت خویش ساخته است. پرسش بنیادین این مکتوب آن است که چه نسبتی بن این دو گونه استدلال وجود دارد و در چه مواردی با هم مرزبندی پیدا می‌کنند. فرضیه این پژوهش آن است که استدلال‌های فقهی با استدلال‌های اخلاقی از جهت‌هایی چون علت صدور، تفاوت از نظر حکم، از نظر توجیه ، از نظر شمول، از نظر پیامدهای تخلف از اوامر ناشی از استدلال و از جهت موضوع و محمول و صغری و کبرای استدلال با یکدیگر تفاوت‌هایی دارند.

واژگان کلیدی: استدلال اخلاقی، اخلاق اسلامی، اخلاق و فقه، اوامر اخلاقی، استدلال‌های فقهی

آخرین اخبار

نهمین دوره انتخاب پژوهشگر برتر

به منظور پاسداشت مقام تحقیق و پژوهش، همه ساله پژوهشگران برتر مرکز فقهی ائمه اطهار(علیهم السلام) انتخاب و طی مراسمی مورد تقدیر قرار می گیرند. از این رو از پژوهشگران دعوت به عمل می آید تا آثار و فعالیت های خود را به صورت مستند به دفتر امور پژوهشی اتاق 35 طبقه دوم ، تحویل و فرم مربوط را تکمیل نمایند. مهلت ثبت نام تا 30 آذر ماه 1396 ... ادامه مطلب ...

نهمین جشنواره بین المللی فارابی

وزارت علوم تحقیقات و فناوری برگزار می کند:
نهمین جشنواره بین المللی فارابی ویژه تحقیقات علوم انسانی و اسلامی ، آخرین مهلت ثبت آثار: 31 اردیبهشت 1396 ... ادامه مطلب ...

جلسه گروه فقه رسانه و تقدیر از اعضای برجسته درس خارج فقه رسانه95/12/25

جلسه گروه فقه رسانه و تقدیر از اعضای برجسته درس خارج فقه رسانه95/12/25 ... ادامه مطلب ...

شصتمین نشست علمی تخصصی با عنوان بررسی ابعاد فقهی - حقوقی افشاگری رسانه ای در مرکز فقهی ائمه اطهار (ع) برگزار شد.95/12/19

شصتمین نشست علمی تخصصی با عنوان بررسی ابعاد فقهی - حقوقی افشاگری رسانه ای در تاریخ 95/12/19 با حضور علماء و اساتید و طلاب در مرکز فقهی ائمه اطهار (ع) برگزار شد. ... ادامه مطلب ...

پنجاه و نهمین نشست علمی تخصصی با عنوان مبانی فقهی نفوذ حکم قاضی مأذون1395/12/21

پنجاه و نهمین نشست علمی تخصصی با عنوان مبانی فقهی نفوذ حکم قاضی مأذون در تاریخ 1395/12/21 در سالن امام خمینی مرکز فقهی برگزار گردید.. ... ادامه مطلب ...

دسته بندی اخبار
اخبار (9)
نشستهای علمی (3)
پنجاه و هفتم) موضوع شناسی پول و چالش های فقهی آن (1)
پنجاه و پنجم) ظرفیت شناسی اصول فقه موجود در فقه اجتماعی (1)
پنجاه و چهارم) نشست تأملی در مفهوم عدالت جنسیتی در احکام اسلامی (1)
پنجاه وسوم) نشست فقه اجتماعی (2)
پنجاه ودوم) ضرورت و اهمیت فقه رسانه (2)
پنجاه ویکم) فقه و امنیت (2)
پنجاهم)نظام پولی و بانکی در اقتصاد (2)
چهل و نهم) چیستی فقه رسانه (3)
چهل و هشتم)ماهیت شناسی فقه اجتماعی (2)

چهل و هفتم)

چهل و ششم)

چهل و پنجم) فقه النیروز (1)
چهار) نشست ویژگی مکاتب اصولی حوزه (4)

سه) نشست کاستی ها و راهکار ها

دو) نقدی بر کتاب امر به معروف در... (1)
یک)سخنرانی آیت الله مومن درمورد مرکز (2)
نشست بررسی فقهی نسب و آثار آن در باروری‌‌های مصنوعی (4)

سلسله نشست مقاصد الشریعه

نشست علمی سقط جنین از منظر فقه و حقوق با رویکرد به مسائل نوظهور (1)
نشست علمی تخصصی با عنوان مسئولیت مدنی تخریب محیط زیست از منظر فقه اسلامی (1)
نشست منطقه الفراغ و قانون گذاری (1)
نشست حکم حکومتی و قانون (1)

نشست مرگ مغزی

نشست فقه امنیت

نشست چالش های فقه سیاسی (1)
نشست بررسی فرزند خواندگی در فقه و حقوق (1)
کاربردهای قواعد فقه در سیاست و حکومت (1)
نشست ماهیت فقه سیاسی (1)

چیستی وماهیت فقه رسانه

همایش ها

همایش مقاصد الشریعه

دیگر همایش ها

جشنواره ها

مصاحبه های علمی (3)
کارگاه و دوره آموزشی (1)
سلسله نشست فقه اجتماعی (2)

جلسه اول

جلسه دوم

جلسه سوم

جلسه چهارم

دفاتر

دفتر معاونت پژوهش (1)

دفتر امور پژوهشی

پژوهشگران برتر

شورای پژوهش

دفتر همکاری های علمی و پژوهشی

دفتر شبهه شناسی

خبر

پرسش و پاسخ

معرفي (2)

شورا ها

گروه ها

گروه فقه اجتماعی (2)
گروه فقه القضاء (1)

گروه فقه اقتصادی

گروه فقه رسانه

گروه فقه الثقلین

گروه اصول فقه

گروه فقه پزشکی

گروه فقه سیاسی

گروه قواعد فقهی

گروه نفت و انرژی

مجله فقه و اجتهاد (8)

کتابخانه

تقریرات

پشتیبانی سایت

دفتر همکاري‌‌هاي علمي و بين المللي

معرفي دفتر

اخبار (1)

نشست‌‌ها

آخرین کتاب ها