معاونت پژوهش
نسبت سنجی استدلال‌های فقهی و استدلال‌های اخلاقی
یکی از مباحث مرتبط با بحث اخلاق و فقه، پرسش از نسبت بین این دو حوزه است. یکی از وجوه مشترک اخلاق و فقه آن است که هر دوی آنها با احکام سرو کار دارند و البته این احکام نیز مبتنی بر استدلال است. با توجه به شباهت‌های ظاهری که بین استدلال در این دو حوزه وجود دارد طبیعتا یکی از مهم‌ترین پرسش‌هایی که رخ می‌دهد آن است که تفاوت احکام فقهی و اخلاقی و در واقع استدلال‌های فقهی با استدلال‌های اخلاقی در چیست؟ مقاله حاضر واکاوی این موضوع را وجهه همت خویش ساخته است. پرسش بنیادین این مکتوب آن است که چه نسبتی بن این دو گونه استدلال وجود دارد و در چه مواردی با هم مرزبندی پیدا می‌کنند. فرضیه این پژوهش آن است که استدلال‌های فقهی با استدلال‌های اخلاقی از جهت‌هایی چون علت صدور، تفاوت از نظر حکم، از نظر توجیه ، از نظر شمول، از نظر پیامدهای تخلف از اوامر ناشی از استدلال و از جهت موضوع و محمول و صغری و کبرای استدلال با یکدیگر تفاوت‌هایی دارند.

نسبت سنجی استدلال‌های فقهی و استدلال‌های اخلاقی

حسینعلی رحمتی

چکیده :
یکی از مباحث مرتبط با بحث اخلاق و فقه، پرسش از نسبت بین این دو حوزه است. یکی از وجوه مشترک اخلاق و فقه آن است که هر دوی آنها با احکام سرو کار دارند و البته این احکام نیز مبتنی بر استدلال است. با توجه به شباهت‌های ظاهری که بین استدلال در این دو حوزه وجود دارد طبیعتا یکی از مهم‌ترین پرسش‌هایی که رخ می‌دهد آن است که تفاوت احکام فقهی و اخلاقی و در واقع استدلال‌های فقهی با استدلال‌های اخلاقی در چیست؟ مقاله حاضر واکاوی این موضوع را وجهه همت خویش ساخته است. پرسش بنیادین این مکتوب آن است که چه نسبتی بن این دو گونه استدلال وجود دارد و در چه مواردی با هم مرزبندی پیدا می‌کنند. فرضیه این پژوهش آن است که استدلال‌های فقهی با استدلال‌های اخلاقی از جهت‌هایی چون علت صدور، تفاوت از نظر حکم، از نظر توجیه ، از نظر شمول، از نظر پیامدهای تخلف از اوامر ناشی از استدلال و از جهت موضوع و محمول و صغری و کبرای استدلال با یکدیگر تفاوت‌هایی دارند.

واژگان کلیدی: استدلال اخلاقی، اخلاق اسلامی، اخلاق و فقه، اوامر اخلاقی، استدلال‌های فقهی

آخرین اخبار

نخستین همایش ملی عالمان شیعی شهید؛ قاضی نور الله شوشتری شهید ولایت برگزار مي‌‌شود

نخستین همایش ملی عالمان شیعی شهید؛
قاضی نور الله شوشتری شهید ولایت
22 آذر ماه 1397 هم زمان با هفته پژوهش برگزار مي‌‌شود.

قم میدان معلم - مرکز فقهی ائمه اطهار (ع) - سالن همایش های آیت الله فاضل لنکرانی (قدس سره)
مهلت ارسال چکیده آثار: 1397/6/1
مهلت ارسال اثر : 1397/7/15 ... ادامه مطلب ...

بیستمین همایش کتاب سال حوزه - 1397

فراخوان بیستمین همایش کتاب سال حوزه
مهلت ارسال آثار
پایان خرداد ماه 1397 ... ادامه مطلب ...

فراخوان آثار پژوهشی دهمین جشنواره بین المللی فارابی؛ ویژه تحقیقات علوم انسانی و اسلامی

فراخوان آثار پژوهشی دهمین جشنواره بین المللی فارابی؛ ویژه تحقیقات علوم انسانی و اسلامی ، آثار در چهار قالب: طرح پژوهشی اختتام یافته، کتاب تألیفی مستخرج از پژوهش، رساله دکتری، پایان نامه کارشناسی ارشد
مهلت ارسال آثار تا 31 اردیبهشت ماه1397 ... ادامه مطلب ...

نخستین دوره هم پژوهی، با حضور پژوهشگران، و همه فعالان پژوهشی مرکز فقهی ائمه اطهار(علیهم السلام) برگزار شد.(خلاصه مطالب نشست)

نخستین دوره هم پژوهی، با حضور پژوهشگران، و همه فعالان پژوهشی مرکز فقهی ائمه اطهار(علیهم السلام)، پنج شنبه 96/12/24 از ساعت 9:30 در سالن امام خمینی(ره) برگزار شد. ... ادامه مطلب ...

برگزاری نخستین دوره هم پژوهی، با حضور پژوهشگران، و همه فعالان پژوهشی مرکز فقهی ائمه اطهار(ع)

نخستین دوره هم پژوهی، با حضور پژوهشگران، و همه فعالان پژوهشی مرکز فقهی ائمه اطهار (ع) ، پنج شنبه 96/12/24 از ساعت 9:30 ، در سالن امام خمینی(ره) برگزار می گردد.
حجج اسلام: آقای محمد باقر ربانی، آقای مهدی اعلایی، آقای حسین هاشمی، آقای حبیب الساعدی، آقای مجتبی جعفری به ایراد سخن و بیان طرح های خود می پردازند. ... ادامه مطلب ...

دسته بندی اخبار
اخبار (17)
نشستهای علمی (3)
پنجاه و هفتم) موضوع شناسی پول و چالش های فقهی آن (1)
پنجاه و پنجم) ظرفیت شناسی اصول فقه موجود در فقه اجتماعی (1)
پنجاه و چهارم) نشست تأملی در مفهوم عدالت جنسیتی در احکام اسلامی (1)
پنجاه وسوم) نشست فقه اجتماعی (2)
پنجاه ودوم) ضرورت و اهمیت فقه رسانه (2)
پنجاه ویکم) فقه و امنیت (2)
پنجاهم)نظام پولی و بانکی در اقتصاد (2)
چهل و نهم) چیستی فقه رسانه (3)
چهل و هشتم)ماهیت شناسی فقه اجتماعی (2)
چهل و شش) فقه النیروز (1)
چهل و پنجم) فقه النیروز (1)
چهل و چهار) نشست ویژگی مکاتب اصولی حوزه (4)

چهل و سوم) نشست کاستی ها و راهکار ها

چهل و دو) نقدی بر کتاب امر به معروف در... (1)
یک)سخنرانی آیت الله مومن درمورد مرکز (2)
چهل و یک) فقه و سبک زندگی 3 (1)
سی و چهار) فقه و سبک زندگی 2 (1)

سی) فقه و سبک زندگی 1

نشست بررسی فقهی نسب و آثار آن در باروری‌‌های مصنوعی (4)

سلسله نشست مقاصد الشریعه

نشست علمی سقط جنین از منظر فقه و حقوق با رویکرد به مسائل نوظهور (1)
نشست علمی تخصصی با عنوان مسئولیت مدنی تخریب محیط زیست از منظر فقه اسلامی (1)
نشست منطقه الفراغ و قانون گذاری (1)
نشست حکم حکومتی و قانون (1)

نشست مرگ مغزی

نشست فقه امنیت

نشست چالش های فقه سیاسی (1)
نشست بررسی فرزند خواندگی در فقه و حقوق (1)
کاربردهای قواعد فقه در سیاست و حکومت (1)
نشست ماهیت فقه سیاسی (1)

چیستی وماهیت فقه رسانه

همایش ها

همایش مقاصد الشریعه

دیگر همایش ها

جشنواره ها

مصاحبه های علمی (3)
کارگاه و دوره آموزشی (1)
سلسله نشست فقه اجتماعی (2)

جلسه اول

جلسه دوم

جلسه سوم

جلسه چهارم

دفاتر

دفتر معاونت پژوهش (1)

دفتر امور پژوهشی

پژوهشگران برتر

شورای پژوهش

دفتر همکاری های علمی و پژوهشی

دفتر شبهه شناسی

خبر

پرسش و پاسخ

معرفي (2)

شورا ها

گروه ها

گروه فقه اجتماعی (2)
گروه فقه القضاء (1)

گروه فقه اقتصادی

گروه فقه رسانه

گروه فقه الثقلین

گروه اصول فقه

گروه فقه پزشکی

گروه فقه سیاسی

گروه قواعد فقهی

گروه نفت و انرژی

مجله فقه و اجتهاد

شماره 1 (8)

شماره 2

کتابخانه

تقریرات

پشتیبانی سایت

دفتر همکاري‌‌هاي علمي و بين المللي

معرفي دفتر

اخبار (1)

نشست‌‌ها

آخرین کتاب ها